Hürmüz Boğazı: Savaşın En Pahalı Düğümü
Bu senaryo ağacı, çatışmanın “haber akışı”ndan çok daha kritik bir şeyi anlatıyor: krizin nereye evrileceğini belirleyen birkaç düğüm var ve her düğümde alınan yol, hem bölgenin hem de piyasaların rotasını değiştiriyor.
Bir tarafta “ABD’nin İran’a doğrudan saldırısı” gibi sert bir eşik; ardından İran’ın vereceği yanıtın sembolik mi yoksa ciddi mi olacağı… Ve sonrasında hedeflerin İsrail/ABD üsleriyle sınırlı kalmayıp Körfez’de (Hürmüz) deniz taşımacılığı yoluyla tüm dünyayı etkileyecek enflasyonist arz şoklarını tetiklemesi. Bu yol ayrımlarının bir ucu ise İran iç siyasetinde “rejim ayakta kalır mı / çöker mi?” sorusuna çıkıyor; çöküş halinde de tablo demokrasi–otoriterlik–kaos gibi farklı patikalara ayrılıyor.
Güncel tarafta ise Reuters, Hürmüz üzerinden ticaretin fiilen felç olduğu, bölgede yüzlerce geminin beklediği ve enerji akışının baskı altında kaldığı bir tabloya işaret ediyor.
Hürmüz’ün bu kadar kritik olmasının nedeni basit: IEA’ya göre boğazdan yılda ortalama ~20 milyon varil/gün petrol ve ürün geçiyor; bu da dünya deniz yoluyla petrol ticaretinin yaklaşık %25’i demek. LNG tarafında da Katar ve BAE çıkışları nedeniyle küresel LNG ticaretinin yaklaşık %19’u bu geçide bağlı.
Bloomberg Economics’in “en kötü senaryo” vurgusu da tam burada: düşük maliyetli ve iyi zamanlanmış toplu saldırılarla geçidin uzun süre riskli/işlevsiz hale gelmesi halinde, petrolün savaş öncesine göre ~%80 artarak ~108 $/varil seviyelerine çıkabileceği ve bu yüksek seviyenin yılın son çeyreğine kadar uzayabileceği değerlendiriliyor.
