İstanbul’da Gelir Haritası: Boğaz Hattı ile Çeper Arasında Açılan Makas
Boğaz + sahil hattı (Beşiktaş–Kadıköy–Sarıyer–Bakırköy ekseni) yüksek gelir grubunun yoğunlaştığı bir omurga gibi çalışıyor. Kurumsal istihdam, hizmet sektörü ağırlığı, eğitim profili ve yaşam tarzı odaklı tüketim bu bölgeleri yukarı taşıyor. Üstelik bu ilçelerde hanehalkı daha küçük olabildiği için kişi başı gelirdeki güç, hane toplamında daha “net” görünüyor.
Merkezi iş alanları ve ulaşım düğümleri (Şişli–Üsküdar–Ataşehir gibi) daha “karma” bir resim sunuyor: Aynı ilçe içinde hem yüksek gelirli profesyonel kümeler hem de farklı gelir grupları bir arada yer alıyor.
Planlı yeni yerleşim kuşağı (Başakşehir–Beylikdüzü–Çekmeköy vb.) ise farklı bir dinamikle öne çıkıyor: Daha yeni konut stoğu ve aile yaşamı nedeniyle hanehalkı büyüklüğü daha yüksek seviyelerde.
Çeperdeki yoğun nüfus + emek ağırlıklı istihdam (Esenyurt–Esenler–Bağcılar–Sultangazi–Sultanbeyli–Arnavutköy hattı) daha düşük bantta kalıyor. Göçle büyüyen nüfus, daha yüksek hanehalkı büyüklüğü, mavi yaka yoğunluğu ve gelirde dalgalanma bu sonucu besliyor.
Uzak ilçeler (Çatalca–Silivri–Şile gibi) ise tek bir şablona sığmıyor: Kimi yerde kırsal/yarı kırsal yapı, kimi yerde mevsimsellik ve ikinci konut etkisi devrede. Bu nedenle gelir görünümü, merkeze kıyasla daha “parçalı” bir hikâye anlatıyor.
Not: Bu değerler resmi maaş istatistiği değildir; harcama alışkanlıklarına dayalı bir model üzerinden üretilen tahmini kişi başı gelir göstergesidir. Konut tarafında, bölgede hanelerin gelirlerinden konut kirasına ayırdığı ortalama pay baz alınıyor ve bu oran ortalama kira ile ilişkilendirilerek gelir seviyesi tahmin ediliyor. Ortalama hane geliri ise bu tahmini kişi başı gelirin, bölgenin ortalama hanehalkı büyüklüğü ile çarpılmasıyla hesaplanıyor.
